فصل سوم : تمدن اسلامى در بين‌النهرين و شام بين‌النهرين و شام براى پيروان همهء اديان حايز اهميت است ؛ چرا كه فلسطين يعنى خاستگاه همهء پيامبران ابراهيمى در اين سرزمين جاى دارد ؛ و پيامبر اسلام ( ص ) نيز هنگام رفتن به معراج ، نخست به اين سرزمين آمدند و سپس سفر آسمانى خويش را از آنجا آغاز كردند . از اين رو اين ناحيه را بايد پس از خاستگاه اصلى اسلام يعنى حجاز ، به لحاظ معنوى دومين نقطهء كانونى تمدن اسلامى شمرد . جنبهء ديگر اهميت اين ناحيه وجود شهرهاى تاريخى و پرماجراى بغداد ، كربلا و نجف در عراق است كه دو شهر اخير در نزد شيعيان از منزلتى ويژه برخوردار مىباشند . فصل حاضر نمونه‌هايى از آثار تمدن اسلامى در اين ناحيه را معرفى مىكند و در طى آن عناوين زير مورد بحث قرار مىگيرد : - موقعيت جغرافيايى - پيشينهء تمدنى - تمدن اسلامى در بين‌النهرين ( بغداد ، نجف اشرف ، كربلا ) - تمدن اسلامى در شام ( جامع دمشق ، مسجد الاقصى ، قبة الصخره ) نتيجه‌گيرى پرسش و فعاليت 1 . موقعيت جغرافيايى بين‌النهرين به سرزمين واقع در جنوب غرب آسيا ، در حوزهء رودخانه‌هاى دجله و فرات گفته مىشود . اين سرزمين مثلثى است به وسعت نزديك به دو هزار كيلومتر مربع كه بخشهايى از